WYSPA SPICHRZÓW

1880 r., Nabrzeże Motławy na rycinie z 'Allemagne Ullustre' - zdjęcie ze zbiorów Referatu Ochrony Zabytków UM Gdańsk

SPICHLERZE – to oficjalna nazwa jednej z dawnych dzielnic Gdańska. Nazwa pochodzi od niemieckiego słowa spicherstetten oznaczającego magazyny ze zbożem. Jedną z funkcjonujących w XV w. nazw była również łacińska „granarium”, oznaczająca spichlerz. Obecna nazwa istnieje od 1949 r.
Pierwszym założonym na wyspie obiektem była rzeźnia nad Motławą (Kuttelhof, znajdująca się na wysokości obecnej ul. Chmielnej 39-45, w okolicach ul. Podwale Przedmiejskie). Do roku 1494 w północnej części wyspy działały Dwór Smolny ( nazywany Teerhof) i Dwór Popielny (Aschhof), oraz punkty kontroli jakości smoły, chmielu, lnu, konopii etc. Na wyspie znajdowała się również miejska cieślarnia oraz składy drewna.

 

 

Pierwsze 120 spichrzy znajdowało się przy służącym do rozładunku drewnianym pomoście, nazywanym Długim Pobrzeżem i Długim Mostem. Dzielnica narażona była na ataki i wzniecanie pożarów w związku z przechowywanymi na niej towarami. Z tego powodu w XVI w. podjęto działania mające na celu utrudnienie do niej dostępu osobom nie powołanym –zbudowano drewniano-ziemną fortyfikację Psiego Wału, chroniącą dostępu od wschodu.
Po przekopaniu Nowej Motławy w 1576, dzielnica Spichlerzy stała się wyspą. W 1643 r. na wyspie znajdowało się już 315 spichrzy, w których przechowywano do 250 tysięcy ton zboża. 110 spichrzy miało własne nazwy. W 1852 r. zbudowano pierwszy dworzec kolejowy w Gdańsku - na miejscu zlikwidowanych dworów Smolnego i Popielnego, po zasypaniu połączenia między Starą i Nową Motławą.

 

1929 r., Wyspa Spichrzów - zdjęcie ze zbiorów Referatu Ochrony Zabytków UM Gdańsk

Spichrze miały w dużej części swoje nazwy, które funkcjonowały dłużej, niż same spichrze. Jeszcze w 1814 r. używano ich historycznych nazw, nazywając tak działające na wyspie magazyny. II Wojnę Światową przetrwały już tylko trzy budynki: Steffen, Deo oraz Wisłoujście (przed rokiem 1776 nazywany Błękitnym Barankiem). Jednak spichrze są stopniowo odbudowywane. Dotychczas nowe życie dostało już 36 z nich.

 

1929 r., Wyspa Spichrzów - zdjęcie ze zbiorów Referatu Ochrony Zabytków UM Gdańsk